waarom vraagt de ene bank heel andere dingen dan de andere bank

Risico-inschatting bepaalt de vragenlijst, niet de wet

Elke bank stelt eigen vragen omdat de wet geen vaste vragenlijst voorschrijft, maar een resultaat: de instelling moet weten wie haar cliënt is en waar het geld vandaan komt. De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) verplicht banken tot cliëntenonderzoek, maar laat de intensiteit ervan afhangen van het risico dat de bank bij die specifieke cliënt inschat. Een handelsonderneming met complexe structuren in meerdere landen krijgt andere vragen dan een lokale dienstverlener met één bestuurder-aandeelhouder, ook al zitten beide bij dezelfde bank.

Daarnaast verschilt de risicomethodiek per instelling. De ene bank vraagt naar de herkomst van eigen vermogen bij de start, de andere pas bij een grote transactie. De ene wil een organogram van de hele groep, de andere alleen de UBO's — de uiteindelijk belanghebbenden — van de contractpartij. Dat is geen willekeur, maar het gevolg van eigen risicobeleid, sectorfocus en eerdere ervaringen van die bank met bepaalde structuren of landen. Vraagt de notaris bij een transactie weer iets anders, dan komt dat doordat die instelling onder een net iets andere onderzoeksplicht valt met een ander doel.

Basis in artikel 3 Wwft, uitwerking per instelling vrij

Artikel 3 Wwft geeft de kern: de instelling onderzoekt de identiteit van de cliënt, de UBO's, het doel van de relatie en, bij verhoogd risico, de bron van vermogen en middelen. Hoe zij dat onderzoek inricht — welke documenten, welke vragen, welke herbevestigingstermijn — is aan de instelling zelf, mits het resultaat aantoonbaar aan de wettelijke norm voldoet. De Handelsregisterwet 2007 legt daarnaast een vaste basisset gegevens vast, waaronder het UBO-register, maar dat is een minimum: banken mogen en moeten daar risicogericht boven op vragen. Wat een bank precies wil zien en waarom, staat toegelicht bij de achtergrond van het cliëntenonderzoek.