Wat is een UBO en wanneer is iemand dat?

De natuurlijke persoon achter de eigendoms- of zeggenschapsstructuur

Een uiteindelijk belanghebbende — UBO, van "ultimate beneficial owner" — is de natuurlijke persoon die de onderneming feitelijk bezit of controleert. Dat volgt uit de definitie in de Europese antiwitwasrichtlijn: geen rechtspersoon, geen tussenliggende bv, maar altijd een mens van vlees en bloed die aan het einde van de keten staat. Bij een bv of nv is dat doorgaans wie meer dan 25% van de aandelen of stemrechten houdt, of wie op een andere manier feitelijke zeggenschap heeft. Bij andere rechtsvormen — stichting, vereniging, maatschap — gelden andere aanknopingspunten, en dat is precies waar het vaak misgaat in de praktijk: mensen passen de 25%-regel van een bv toe op een structuur waar die niet voor bedoeld is.

Wanneer iemand UBO is, hangt dus af van de rechtsvorm en van hoe het percentage of de zeggenschap precies wordt vastgesteld — met certificaten, stemovereenkomsten of getrapte belangen door meerdere lagen heen ligt dat niet altijd voor de hand. Wie dat rekenwerk zelf wil narekenen, vindt de opbouw in hoe je het percentage van een UBO berekent, en wie met een structuur van meerdere bv's zit die niet in één oogopslag te herleiden is, vindt de aanpak in hoe je de UBO vindt via meerdere lagen. Er kan ook meer dan één UBO zijn, en dat is niet uitzonderlijk — zie wat te doen bij meerdere UBO's tegelijk.

De bron: de definitie in de antiwitwasrichtlijn en de verwerking in Nederlandse wetgeving

De definitie van uiteindelijk belanghebbende staat in Richtlijn (EU) 2015/849, de Europese antiwitwasrichtlijn. Deze richtlijn verplicht instellingen tot cliëntenonderzoek — vastgelegd in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme — en verplicht ondernemingen om hun UBO's te registreren, wat in Nederland is uitgewerkt via de Handelsregisterwet 2007 en het daaraan gekoppelde UBO-register.